Rozwiązanie i wygaśnięcie umowy o pracę to dwa terminy prawne, które bywają używane zamiennie, choć Kodeks pracy nadaje im różne znaczenia. Oba dotyczą rozwiązania stosunku pracy, ale jest między nimi istotna różnica. Czym jest oświadczenia woli i na czym polega?
Zmiany stosunku pracy wynikające z oświadczenia
Zgodnie z zasadami ustalanymi przez art. 11 kodeksu pracy, że ustalenie stosunku pracy oraz ustalanie warunków pracy i płacy wymaga zarówno oświadczenia woli pracodawcy, jak i pracownika. Jest to najbardziej widoczne w przypadkach, gdy pracownicy są zatrudniani na podstawie umów o pracę. Zgodnie z brzmieniem art. 22 Kodeksu pracy strony składają wzajemne oświadczenie woli: pracownik zobowiązuje się do wykonywania na rzecz pracodawcy określonego rodzaju pracy w miejscu i czasie określonym przez pracodawcę, pod jego nadzorem, a pracodawca – zatrudnia pracownika za wynagrodzeniem. Przepisy szczególne Kodeksu pracy (art. 68, 73, 76 i 77) przewidują, że poza umową o pracę istnieją inne sposoby nawiązania stosunku pracy: na podstawie powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczych umów o pracę. w tych przypadkach warunkiem koniecznym nawiązania stosunku pracy jest wzajemne oświadczenie woli obu stron co do zamiaru nawiązania stosunku pracy. Z oświadczeniami woli mamy więc do czynienia już w momencie nawiązania stosunku pracy, a następnie wykorzystujemy je do modyfikacji treści tego stosunku w zakresie warunków pracy i wynagrodzenia.
Oświadczenie wiedzy a oświadczenie woli
Oświadczenia o wiedzy należy odróżnić od oświadczeń o zamiarze. Osoba składająca oświadczenie woli czyni to w celu wywołania określonego skutku prawnego, tj. przyjęcia zobowiązania lub nabycia prawa (np. pracownik zawiera umowę o pracę zobowiązującą się do pracy u pracodawcy w zamian za prawo do wynagrodzenia za praca). Z kolei oświadczenie wiedzy polega na tym, że osoba, która je składa, nie wywołuje skutków prawnych, a jedynie informuje o swoim stanie wiedzy. Przykładem może być przekazywanie przez pracownika informacji pracodawcy o stanie wykonania powierzonego zadania lub innych zdarzeniach lub okolicznościach związanych z wykonywaną pracą (choć niekoniecznie związanych z wykonywaną pracą).
Rozwiązanie umowy o pracę za pomocą oświadczenia woli
Art. 30 § 1 Kodeksu pracy stanowi, że rozwiązanie umowy o pracę może nastąpić przy: uzgodnione przez obie strony, przyjęciu oświadczenia przez jedną ze stron, z zachowaniem okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę za wypowiedzeniem), złożenie przez stronę oświadczenia bez zachowania okresu wypowiedzenia (rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia); w związku z upływem jej terminu. Rozwiązanie umowy o pracę oznacza, że stosunek pracy pomiędzy pracodawcą a pracownikiem zostaje rozwiązany – kończy się ich współpraca. Powyższe cztery sposoby rozwiązania umowy o pracę wymagają złożenia oświadczenia woli przez obie strony umowy o pracę lub jedną z nich. Zgodnie z art. Art. 30 ust. 3 Kodeksu pracy stanowi, że oświadczenia wszystkich stron wymagają formy pisemnej.
