Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą a przy rejestracji samochodu służbowego ministerstwo komunikacji poinformowało mnie, że moja firma nie jest osobą prawną, więc w dokumentach rejestracyjnych będzie wpisane tylko moje imię nazwisko, a nie nazwa firmy. Kim jest osoba prawna?
Definicja osoby prawnej
Osoba prawna to pojęcie zdefiniowane w Kodeksie cywilnym (art. 33): Osoba prawna to skarb państwa oraz jednostka organizacyjna, której przepisy szczególne nadają osobowość prawną. Dlatego sam przepis jest trudny do zrozumienia, a z pomocą przychodzą przykłady osób prawnych, w tym: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki akcyjne, banki, spółdzielnie.
Działalność gospodarcza a osoba prawna
Podmiot nie może być jednocześnie osobą fizyczną i osobą prawną. Firma jednoosobowa osoby fizycznej nie jest osobą prawną, ponieważ zachowuje status osoby fizycznej – a więc ma zdolność do czynności prawnych niezależnie od tego, czy jest zarejestrowana, czy też nie. Dlatego w formalnych stosunkach prawnych występuje on zawsze w imieniu osoby fizycznej. Osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą zawsze pojawiają się przede wszystkim jako osoby fizyczne w dowodach rejestracyjnych lub aktach notarialnych przy rejestracji samochodu lub zakupie nieruchomości.
Osoba fizyczna a osoba prawna
Różnica między osobą prawną a osobą fizyczną polega na nadaniu jej zdolności prawnej. Osoba fizyczna nabywa zdolność prawną, czyli zdolność bycia podmiotem praw i obowiązków, z chwilą urodzenia i zachowuje ją aż do śmierci. Natomiast, o ile przepisy szczególne nie stanowią inaczej, osoba prawna nabywa zdolność prawną z chwilą wpisu do właściwego rejestru.
Cechy osoby prawnej
Podstawą powołania osoby prawnej jest akt założycielski, konstytucja oraz umowa założycielska. Osoba prawna nabywa zdolność prawną z chwilą jej ustanowienia. W ten sposób stają się podmiotami praw i obowiązków, a także mogą stać się uczestnikami obrotu prawnego. Nieodłączny element każdego podmiotu prawnego: nazwa, która go personalizuje w obrocie cywilnoprawnym. Pełni te same zadania co imię i nazwisko osoby fizycznej. Siedziby, niekoniecznie związane z tym, gdzie dany organ faktycznie działa. Treść klauzuli uznaje, że siedzibą jest miejscowość, a nie konkretny adres lokalu. Organ, czyli każdy działający w ramach osoby prawnej. Osoby prawne można podzielić na 3 grupy. Pierwsza kategoria to państwowa osoba prawna. Jest jednostką skarbowo-organizacyjną, która posiada osobowość prawną i jest w całości własnością Skarbu Państwa. Mogą to być przedsiębiorstwa państwowe, przedsiębiorstwa jednoosobowe, fundacje, państwowe uczelnie wyższe, Narodowy Bank Polski i banki państwowe. Druga kategoria to samodzielne osoby prawne. Są to gminy, związki gmin i związki gmin (osoby prawne gmin), powiatów (osoby prawne samorządu terytorialnego) i województw (organy samorządu terytorialnego). Spółka handlowa utworzona w całości z mienia komunalnego jest również samodzielną osobą prawną. Ostatnią grupę stanowią inne podmioty prawne. Są to prywatne osoby prawne, tj. posiadające osobowość prawną, ale będące własnością osób fizycznych, spółdzielni, stowarzyszeń, związków zawodowych, fundacji, kościołów i związków wyznaniowych. Są to korporacje lub korporacyjne (fundacyjne) osoby prawne.
